İlkokuldan beri bildiğimiz basit bir bilgidir. İnsanlarda 32 tane diş vardır. Bunu merak edip sayan bazıları aldatıldıklarını düşünmüş olabilir.
“Öğretmen bize 32 demişti, ben saydım 28 tane var.” Bu çelişkinin sebebi kişinin diş eksikliğinin olmasıdır.
Erişkinlerin ağzında daimi dişlerin eksik olmasının değişik sebepleri vardır. Kişinin dişlerini gidip çektirmiş olmasının dışında, genetik olarak eksiklik olabileceği gibi dişlerinin bazıları çene kemiği içerisinde kalıp, çıkamamış da olabilir.
Dişlerin oluşumunu takiben ağıza sürme yollarında herhangi bir tıkanıklık (çok sert kemik, kist veya tümör), sürme yolunda sapmaya bağlı olarak başka bir diş ya da çene kemiğinde yeterli yer olmaması durumunda dişler çene kemiği içerisinde gömülü kalırlar.
Çene kemiğinde yeterli yer olmamasının bir nedeni; çenenin iyi gelişememesidir. Gıda teknolojileri geliştiği için bugün eski çağlara oranla daha yumuşak fabrikasyon gıdalar tüketiyoruz. Yumuşak gıdaların tüketilmesi çiğneme kaslarımızın daha az çalışmasına, çiğneme kaslarının az çalışması da çene kemiklerinin daha az gelişmelerine sebep olur.
Bir diğer nedeni ise çapraz ırsiyettir. Örneğin bir çocuk annesinden dar çene yapısını, babasından da büyük dişleri aldıysa böyle bir durumda dişler çene kemiği üzerinde yeterli yer bulamayıp gömülü kalabilirler.
Gömülü kalan dişlere baktığımız zaman çoğunlukla üst çenede kanin (köpek dişi) ve lateral insizör (ikinci kesici diş) dişerin, alt çenede ise premolar (küçük azı) dişerin gömülü kaldıklarını görmemize rağmen en sık gömülü kalan dişler oluşumlarını ve gelişimlerini diğer dişlerden çok daha sonra tamamlayan 20 yaş dişeridir.
Bu 20 yaş dişleri tam gömülü olup ağızda hiç görünmeyebileceği gibi bir kısımları ağızda görülecek şekilde yarı gömülü olarak da kalabilirler.
Tam gömülü 20 yaş dişlerinin büyük çoğunluğu hastaya hiç şikayet vermeden çene kemiği içerisinde yıllarca aynı pozisyonda bekleyebilir. Bu özellikleri sebebiyle de hastaların bu durumu ihmal etmelerine sebep olurlar. Ama bazen de ağızda ilerleyen ve sinsi hastalık olarak tabir ettiğimiz kistler ve ağız kanserleri şeklinde de karşımıza çıkarlar. Yapılması gereken şey düzenli radyolojik kontrollerle gömülü dişerin sürekli kontrol altında tutulması ya da kesin çözüm için bu dişlerin çekilmesidir.
Yarı gömülü 20 yaş dişlerine gelecek olursak bu dişlerin çiğneyici yüzeylerinin bir kısmı dişeti içerisinde kaldığı için ( dişin üzerini şapka gibi örten bu dişetine kapşon diyoruz) yenilen besinler zaman içerisinde diş-dişeti arasında birikerek kapşonun enfekte olmasına sebep olabilir.Bu enfeksiyonun özel adı “perikoronitis” tir. Perikoronitiste dişeti şişer, şiddetli ağrı ve ağız açmada zorluk olur. Buna ateş,halsizlik ve boğaz ağrısı da eşlik edebilir.Bu durumda yapılması gereken ise enfeksiyonun kontrol edilmesini takiben dişin çekilmesidir.
Peki bu 20 yaş dişlerinin hepsi çekilmeli midir?
Eğer kişide çene genişliği yeterliyse, tüm dişleri ağızda dizilecek yeterli yer bulmuşsa ve çevre dokulara (damak, dişeti, yanak vs.) zarar vermiyorlarsa elbetteki çekilmeleri gerekmiyor. Sonuçta onlar da bizim bir parçamız. Yeterki bize zarar vermediklerinden emin olalım.
Bu haftalık da bu kadar. Haftaya başka bir konuyla görüşmek üzere.
